ครูสอนคิด

ความเป็นมาความสำคัญ 

Socratic Teaching เป็นวิธีการสอนการแสวงหาความรู้อย่างเป็นระบบ ที่ให้ความสำคัญกับกระบวนการเรียนรู้มากกว่าข้อมูลหรือเนื้อหามุ่งเน้นให้เกิดการตระหนักว่าความคิดของตนเองเป็นเพียงความเชื่อ ซึ่งสามารถปรับแต่งให้คมชัด และมีเหตุผลมากขึ้น โดยอาศัยความสงสัยต่อความเชื่อที่ตนเองยึดถือในเบื้องต้นและการตั้งคำถามอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เข้าถึงความรู้สึกที่ลึกซึ้งขึ้น 

     เป็นการสอนผ่านการสนทนา (dialogue) ครูมีหน้าที่หลักคือตั้งคำถามให้ผู้เรียนตอบและร่วมกันอภิปราย หลักสำคัญจึงไม่ใช่การสอน แต่เป็นการสร้างความร่วมมือ (cooperation) ในการคิดวิเคราะห์ ค้นหาความรู้ร่วมกันและเครื่องมือสำคัญคือการใช้คำถามที่มีคุณภาพ (quality questioning)tioning) การใช้คำถามที่ดีจะช่วยกระตุ้นให้เกิดการสนใจใฝ่รู้จากภายในตัวผู้เรียน 

ดังนั้นทางโครงการพัฒนาดอยตุงฯ ร่วมกับมูลนิยุวสถิรคุณ จึงได้ร่วมกันพัฒนาครูในโรงเรียนในพื้นที่โครงการพัฒนาดอยตุงฯ ให้ได้รับการพัฒนาให้เป็น ครูสอนคิด Socratic  Teaching โดยเริ่มพัฒนาครูรุ่นแรกในปีพ.ศ.2559 จำนวน 15 คน โดยครูในรุ่นนี้ได้รับการพัฒนาให้เป็นวิทยากรร่วมกับคณะวิทยากรจากมูลนิธิยุวสถิรคุณ เพื่อมาพัฒนาครูในรุ่นที่สอง รุ่นที่สาม และจนถึงรุ่นที่สี่ในปี 2560 เพื่อให้ครูได้นำเทคนิคครูสอนคิดไปพัฒนากระบวนการเรียนการสอน ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นส่งผลต่อนักเรียนให้สามารถคิดเป็น แก้ปัญหาเป็น ฝึกการคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างสร้างสรรค์ คิดอย่างมีระบบมีเหตุผล แก้ปัญหาได้ในชีวิตจริง 

หลักการ/วัตถุประสงค์ 

1.เพื่อให้ครูมีทักษะการใช้คำถามอย่างเป็นระบบและกระตุ้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในชั้นเรียน 

2.เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เกิดกระบวนการคิด การวิเคราะห์ที่ลึกซึ้ง โดยผ่านกระบวนการ socratic teaching 

ขั้นตอนวิธีการจัดการเรียนการสอน 

1. ตั้งคำถามเปิดประเด็นเพื่อนำเข้าสู่บทเรียนสร้างความเข้าใจร่วมกันและกระตุ้นให้ตื่นตัวพร้อมที่จะคิด 

2. ถามคำถามอย่างเป็นระบบ โดยแต่ละคำถามสอดคล้องกับคำตอบที่ได้และต่อเนื่องจากคำถามก่อนหน้าเพื่อต่อยอดความคิดให้ลงลึก 

3. ให้เวลาคิด เพิ่มเวลารอ Thinking time// Wait time ระหว่างการทำกิจกรรมกระตุ้นให้คิดหรือคิดมากขึ้น4. ครูกระตุ้นให้นักเรียนมีส่วนร่วม และมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างกัน 

5. ชมพฤติกรรมที่ดี ความพยายาม ความตั้งใจ และส่งเสริมให้นักเรียนคิดได้มากขึ้นลึกซึ้งขึ้น 

ผลที่เกิดขึ้น 

• ผู้เรียนมีทักษะในการตั้งคำถามมากขึ้น 

• ผู้เรียนมีความตั้งใจ กระตือรือร้นและสนุกกับการทำกิจกรรม 

• ผู้เรียนเกิดทักษะในการคิดวิเคราะห์การแก้ปัญหา 

• นักเรียนกล้าที่จะตอบคำถามมากขึ้น 

• ครูรอคำตอบของนักเรียนมากขึ้นครูและนักเรียนมีความใกล้ชิดกันมากขึ้น 

• ครูมีความพอใจในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน มีความสุขในการทำงาน 

• คณะครูในโรงเรียนให้ความสนใจต่อการจัดกิจกรรมครูสอนคิด และต้องการเข้าร่วมกิจกรรมเพื่อพัฒนาเข้าสู่การเป็นวิทยากรครูสอนคิด 

• ผู้บริหารเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงในชั้นเรียนที่ดีของครูผู้สอนและให้ความสำคัญกับกิจกรรมครูสอนคิด 

• โรงเรียนมีการประชุมของครูเพื่อสะท้อนผลกันในโรงเรียนเกี่ยวกับการจัดกิจกรรม ทำให้โรงเรียนดำเนินกิจกรรมไปได้อย่างดี มีการสังเกตชั้นเรียนของเพื่อนครูและนำเอาสิ่งที่ได้เรียนรู้ไปปรับใช้ในห้องเรียนแต่ละชั้น  

• ชุมชน/ผู้ปกครองให้ความร่วมมือในการสนับสนุนแหล่งเรียนรู้ ให้นักเรียนได้เรียนรู้กิจกรรมต่างๆนอกห้องเรียนผ่านเครือข่ายชุมชนที่เป็นวิทยากรให้ความรู้กับนักเรียน 

กิจกรรม